ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ

Όπως ορίζεται από τη διεθνή Σύμβαση Ραμσάρ, "υγρότοποι είναι φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη με ποώδη βλάστηση, από μη αποκλειστικώς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα, από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι μονίμως ή προσωρινώς κατακλύζoμενες με νερό το οποίο είναι στάσιμο ή ρέον, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό και περιλαμβάνουν επίσης εκείνες που καλύπτονται από θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου κατά την αμπώτιδα (ρηχία) δεν υπερβαίνει τα έξι μέτρα". Κατά την ίδια σύμβαση στους υγροτόπους μπορούν να περιλαμβάνονται και οι "παρόχθιες ή παράκτιες ζώνες που γειτονεύουν με υγροτόπους ή με νησιά ή με υδατοσυλλογές, που έχουν βάθος μεγαλύτερο από έξι μέτρα κατά την αμπτώτιδα αλλά βρίσκονται μέσα στα όρια του υγροτόπου όπως αυτός καθορίζεται ανωτέρω".

Οι υγρότοποι αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητα συστήματα με τεράστια οικολογική σημασία. Πρόκειται για περιοχές που χαρακτηρίζονται από μεγάλη βιοποικιλότητα, όντας άρρηκτα συνδεδεμένοι με την διαβίωση και δραστηριότητα εκατοντάδων ειδών ζώων, φυτών και μικροοργανισμών. Οι πολύπλοκες διεργασίες που αναπτύσσονται μεταξύ αυτών, τους καθιστούν ρυθμιστές ενός συνόλου σπουδαίων λειτουργιών :

• βοηθούν στην κατακράτηση των ανεπιθύμητων φυσικών και ανθρωπογενών ουσιών στα ιζήματα, λειτουργώντας ως φυσικά φίλτρα καθαρισμού και επαναφόρτισης των υπόγειων υδροφορέων
• συμβάλλουν στη δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα στηρίζοντας τα τροφικά πλέγματα των υδρόβιων αυτότροφων οργανισμών, συμβάλλοντας παράλληλα στον καθαρισμό της ατμόσφαιρας από τους ρύπους
• αποτρέπουν την επέκταση ακραίων πλημμυρικών  φαινομένων, αποθηκεύοντας τον κύριο όγκο του νερού και αποδίδοντας τον  βαθμιαία μετά το τέλος τους
• ρυθμίζουν τη θερμοκρασία των παρόχθιων περιοχών, χάρη στις θερμικές ιδιότητες του νερού για αποθήκευση και ελευθέρωση θερμότητας

Παρά τη μεγάλη αξία τους ως φυσικά οικοσυστήματα, η συστηματική ανθρωπογενής παρέμβαση στην παρόχθια ζώνη έχει οδηγήσει στην υποβάθμιση σημαντικού  αριθμού των ελληνικών υγροτόπων. Οι πιο συνήθεις αιτίες είναι:

• οι αποξηράνσεις υγροτόπων για δημιουργία καλλιεργήσιμων εκτάσεων
• η κατασκευή αρδευτικών έργων και η εισροή γεωργικών ρύπων (π.χ. φυτοφαρμάκων)
• οι εκχερσώσεις και τα μπαζώματα για διάνοιξη δρόμων ή δόμηση, κυρίως τουριστικών  και εξοχικών οικιστικών μονάδων
• η διάθεση υγρών και στερεών αποβλήτων από εγγύς βιομηχανίες και οικισμούς
• η καταστροφή των τυρφώνων για χρήση της τύρφης ως καύσιμο για θερμοηλεκτρικές μονάδες  
• η εγκατάσταση εντατικών ιχθυοκαλλιεργειών σε ακατάλληλες τοποθεσίες
• η υπεραλίευση, υπεράντληση υπερβόσκηση και το παράνομο κυνήγι

Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΖΟΝ

Η ΟΖΟΝ σχεδιάζει και υλοποιεί έργα για την ανάδειξη, την αποκατάσταση και την προστασία μικρών υγροτοπικών συστημάτων.

Σημαντική είναι η μέχρι σήμερα δράση της για τον μικρό παράκτιο υγρότοπο στο Κοκκώσι Αλμυρής (Κορινθία).

Παράλληλα έχει αναπτύξει έντονη ακτιβιστική δράση για την προστασία σημαντικών υγροτοπικών συστημάτων και ρεμάτων στην ανατολική Αττική και την αποτροπή της καταστροφής αυτών από φαραονικά αντιπλημμυρικά έργα εγκιβωτισμού που έχουν ως στόχο την αστικοποίηση των παρόχθιων αγροτικών περιοχών και όχι την προστασία από τις υπερχειλίσεις.